Cztery strony twórczości

Myślenie twórcze obejmuje:

-          wymyślanie (nowych rozwiązań, idei, piosenek);

-          odkrywanie (nowych sposobów działania, związków między zjawiskami, wzorów, stylów);

-          wyobrażanie sobie (krajobrazów, nowej linii samochodu);

-          formułowanie (zadań, pytań, wątpliwości).

Aby twórczo myśleć, trzeba rozwijać w sobie następujące umiejętności:

1. Płynność, czyli łatwość, z jaką produkuje się pomysły, rozwiązania itp.

Ćwiczenia. Podaj nazwy jak największej liczby
* kuchennych narzędzi do przyrządzania posiłków,
* imion bohaterów filmowych i literackich, którzy byli nieszczęśliwie zakochani,
* miast, których nazwa zaczyna się na A.

Wymień rzeczy, które można zobaczyć na niebie.
Znajdź jak najwięcej rymów do słów: „zakłopotany”, „schody”, „płynność” (freestylowcy, jeżeli tacy są w klasie, pokażą tu klasę!).

Czy teraz lepiej rozumiesz, co to jest płynność? Co jej sprzyja, co ją blokuje?

2. Oryginalność, czyli umiejętność znajdowania wyjątkowych, nietypowych rozwiązań

Ćwiczenia. Wymyśl, jak można w oryginalny sposób rozbić jajko i następnie rozdzielić białko od żółtka. Wymyśl jak najwięcej możliwości nietypowego użycia pudełka po butach, agrafki, pilota do telewizora. Zaprojektujcie jak najwięcej zabaw z wykorzystaniem obudowy po zepsutej lodówce (12-letni Maciek, Kamil i Mateusz zjeżdżali na czymś takim ze skarpy - pomysł twórczy, ale niebezpieczny...). Pierwsze pomysły będą zapewne mało oryginalne, bo bliskie pierwotnej funkcji przedmiotów. Można urządzić konkurs na nowy, najbardziej wciągający tytuł do „Pana Tadeusza”.

3. Elastyczność, czyli zdolność do reagowania na nowe okoliczności, do szybkiej zmiany sposobu działania

Ćwiczenie. Uczniowie mają ułożyć opowiadanie (np. co się zdarzyło w szkole, gdy w mieście zabrakło prądu). Pracują w parach. Uczeń A pisze w punktach plan swego opowiadania, a następnie spisuje pierwszych pięć-sześć zdań. Potem przekazuje kartkę uczniowi B, którego zadaniem jest napisanie kolejnych kilku zdań, tak jednak, by doszło do zwrotu akcji i by realizacja pierwotnego planu była trudna. Praca wraca do A, którego zadaniem jest napisać dalszy ciąg, który pasuje do tego, co napisał B. Tę zamianę ról można powtórzyć dwu- czy trzykrotnie.

Po zakończeniu ćwiczenia warto porozmawiać o tym, jak się czuli uczniowie i jak radzili sobie z zadaniem. Dla kogo ta sytuacja była wyłącznie denerwującym zakłóceniem, a dla kogo ciekawym wyzwaniem.

Ćwiczenie (zwłaszcza dla młodszych dzieci). Gra w „Niestety i na szczęście”. Dzieci tworzą łańcuchy pięcioosobowe. Nauczyciel (lub ktoś z uczniów) zaczyna opowieść, opisując dwoma, trzema zdaniami jakąś ciekawą sytuację, np. „Karol ocknął się w starym zamczysku przywalony beczką, z której sączyła się jakaś ciecz. Jak się tu znalazłem? I gdzie jest księżniczka? - zapytał sam siebie”. Następna osoba układa ciąg dalszy - jedno zdanie. Musi jednak zacząć je od „niestety”. Kolejna układa zdanie, które zaczyna się od „na szczęście”. I tak dalej plecie się historia pełna gwałtownych zwrotów akcji.

4. Dopracowanie, czyli umiejętność przekształcania i korzystania z doświadczenia

Ćwiczenie. Narysuj niewielkie koło. A teraz dorysuj coś do niego, by stworzyć jakiś przedmiot (np. płatki, by uzyskać kwiatek). Narysuj następne kółko i przerób je na inny przedmiot itd. Postaraj się uzyskać jak najwięcej przedmiotów, co najmniej dziesięć.

Ćwiczenie. Każda z grup wybiera powszechnie używany przedmiot (toster, odkurzacz, discman, tornister, samochód) i metodą burzy mózgów zastanawia się, co w nim zmienić, by lepiej spełniało potrzeby młodych użytkowników.

Alicja Pacewicz