Badacze historii 

Badaczem można być, nie tylko przeprowadzając eksperymenty fizyczne lub obserwacje przyrodnicze, ale także stawiając pytania i hipotezy na lekcji historii.

Zagadka archeologiczna

Nauczyciel może rozdać uczniom ilustrację (kopię lub nawet autentyk) narzędzia, monety, naczynia czy figurki - czegoś odkrytego przez archeologów, najlepiej gdzieś w okolicy szkoły (może prowadzone są jakieś prace, może jest w lokalnym muzeum).

Zadaniem uczniów jest odgadnąć, z jakich czasów pochodzi i do czego służyło, z  czego zostało wykonane itp. Macie wysunąć hipotezy i je uzasadnić.

Uwaga nauczyciele! Przed przystąpieniem do pracy warto zapisać na tablicy pytania: Skąd to wiesz? Po czym poznałeś? Dlaczego tak przypuszczasz? Warto też uświadomić uczniom, że przyznanie się do niepewności to dowód uczciwości badawczej i że prawdziwy badacz lubi odkrywać luki w wiedzy, nie boi się dzielić wątpliwościami itp. Uczniowie mogą błądzić, ważniejsze jest samo stawianie hipotez.

Ruiny miasta, ale jakiego?

*** „A to historia”

Czym zajmowali się mieszkańcy tego miasta?

Łowili ryby, raczej niewielkich rozmiarów.

Skąd to wiemy?

Znaleziono fragmenty sieci, która miała niewielkie oka.

Czego nie wiemy?

Nie wiemy, gdzie łowili ryby - w rzece, jeziorze, na morzu? Odpowiedź znają ci, którzy odkryli te ruiny...

Czym zajmowali się mieszkańcy tego miasta?

Uprawiali ziemię.

Skąd to wiemy?

Fragment malowidła przedstawia orkę za pomocą wołu zaprzęgniętego do pługa.

Czego nie wiemy?

Co uprawiali? Można tylko przypuszczać, że tak jak w innych starożytnych cywilizacjach, były to różne rodzaje zbóż, len...

JAK MOZE WYGLĄDAĆ MATERIAŁ POMOCNICZY DLA UCZNIÓW? zobacz>>>

Uwaga rodzice! Takie ćwiczenia myślenia badawczego warto robić nawet z małymi dziećmi, także w domu.

Dlaczego upadła Kreta, czyli tsunami sprzed 3600 lat?

Oto przykład fascynującej hipotezy, jaką wysunęli historycy. Przy jej weryfikacji korzystali z pomocy badaczy innych specjalności (klimatologów, geologów itp.)

Pytanie badawcze: Około 1600 roku p.n.e. załamała się potęga państwa minojskiego na Krecie, a ok. roku 1400 Kretę podbili Mykeńczycy. Dlaczego upadło państwo minojskie?

Hipoteza: Pierwotną przyczyną był wybuch wulkanu na Therze - sąsiedniej wyspie na Morzu Egejskim. Wywołał on potężną falę podobną do tsunami, która zalała wielkie obszary Krety.

Argumenty potwierdzające hipotezę:

HISTORYCZNE:

- upadek rolnictwa na Krecie, głód,

-                     narodziny kultu groźnych bóstw morskich,

-                     zapis z końca panowania faraona Amenhotepa o panoszeniu się piratów, którzy wcześniej byli przeganiani przez flotę Krety

GEOLOGICZNE:

- na Krecie znaleziono w ziemi nietypowe osady, które mogły być skutkiem wielkiej fali morskiej,

- zmiany klimatu w całej Europie jako wynik wstrząsu tektonicznego (w Irlandii mniejsze przyrosty pierścieni drzew)