Jak wychować „myśliciela”?

Kilka wskazówek dla nauczycieli i rodziców dzieci małych i całkiem dużych

1.                  Pokazuj dziecku, że świat jest fascynujący i że odkrywanie jego tajemnic sprawia przyjemność. Naucz zadawania pytań i poszukiwania odpowiedzi.

2.                  Proś dziecko, by ci o czymś opowiedziało: o muzyce, której słucha, o szkole, do której chodzi, o książce, którą czyta. Pytaj: Co w tym jest najciekawsze? Co cię pasjonuje? Dlaczego?

3.                  Zadawaj pytania skłaniające do przewidywania: „Co by było, gdyby...?”.

4.                  Ucz płynności i elastyczności myślenia - pytaj: „Czego tu jeszcze brakuje?”, „Czy widzisz błędy w swoim rozumowaniu?”, „Jak można to zrobić lepiej?”

5.                  Czytajcie razem książki, zarówno literaturę, jak i popularnonaukowe. Przeglądajcie gazety, zwłaszcza doniesienia naukowe.

6.                  Korzystaj z codziennych sytuacji. Zamiast wysyłać dziecko do sklepu z dokładną listą zakupów, zaproponuj, aby samo ją opracowało, porównując potrzeby rodziny i stan zapasów w domu. Niech wybierze ofertę najkorzystniejszą cenowo.

7.                  Organizuj zabawy w odkrywanie znaczeń, rozpoznawanie głównej idei, łączenie informacji, wnioskowanie, przewidywanie. Najmłodsze dzieci pytaj: „Co łączy skarbonkę i bank?” albo „Jaka jest różnica pomiędzy radiem a telewizją?”, starsze - „Czym się różni rozpuszczanie i topnienie?”. Albo zagrajcie w „Przewidywanie dziwnych skutków”: „Co by było, gdyby podczas deszczu zamiast wody padało mleko?”

8.                  Nie kładź nadmiernego nacisku na skutek uczenia, np. oceny. Skup się na tym, żeby dziecko uczyło się mądrze, żeby było zaciekawione.

9.                  Od czasu do czasu pomóż dziecku zrobić rozbudowany projekt, który będzie „domowym wydarzeniem" - dziecko przedstawi go nie tylko w szkole, ale i w rodzinie. To może być praca o kolędach, o tsunami, rozprawka literacka, opis eksperymentu...

10.              Ucz spojrzenia „świeżym okiem” i z „drugiej strony”. Pośmiejcie się razem z niemądrych programów TV lub reklam

11.              Trenuj z dzieckiem „nawyki badawcze": zachowanie otwartego umysłu, ciekawości świata, domyślanie się (wysuwanie hipotez), weryfikowanie informacji, myślenie krytyczne. Zróbcie razem jakiś eksperyment.

12. Zadawaj pytanie: „Co to zmienia?”. Ucz rozpoznawania związków.

13. Pomóż rozwijać umiejętności interpersonalne, to pomoże pracować w grupie i zyskać aprobatę otoczenia.

14. Zamiast „nie wiem” ucz dziecko mówić: „zaraz to sprawdzę”.

15. Pokazuj, że błędy nie są takie złe, są okazją do uczenia się.

14. Podnoś dziecku poprzeczkę, wyznaczaj ambitne, ale osiągalne cele. Chwal je za pomysłowość i samodzielność myślenia!

15. Sam jak najwięcej myśl, rozwijaj się, interesuj światem. Na swoim przykładzie pokaż dziecku, jakie to satysfakcjonujące.

Grażyna Czetwertyńska